sinema etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

Perişanım dostlar. İki gecedir sabahlara kadar öksürüyorum. Her tarafım kırılıyor

dökülüyor. Boynumda sırtımda yünler. Hep yatıyorum.

Sabah Rayuş Paçozu gezdirirken kendime bir atom yaptım. Büyük bir cezveye her zaman

hazırladığım şekilde ıhlamur, kuşburnu, bir avuç elma kurusu (hepsi de İpekhanım çiftliğinden)

koyup kaynattım. Altını kapattıktan sonra, bir miktar adaçayı kök zencefil, havlican, kabuk

tarçın, birkaç karanfil ilave edip beklettim. Bu arada salondaki kanepeye (televizyonun karşısına)

note bookumu, suyumu kolonyamı, boğaz pastilimi filan hazırladım. Rayuş gelince de iki

büyük fincana doldurduğumuz çayları içtik. Ben biraz televizyon izlerken o bana kemik

suyuna pirinç çorbası (benim canım onu istedi) pişirdi. Dağıttığım mutfağı toparladı, sonra

eşine öğlen yemeği hazırlamak üzere gitti.

Arşivimden seçtiğim ilk film Eddie Duçhin dı. Tyrone Power-Kim Novak. Uzun zamandır

Hollywood filmi izlememiştim. Kurup hazırlarken epey ter döktüm çünkü yeni televizyonu

pek tanımadığım, giriş çıkışları çok iyi bilmediğim gibi teknik konulardan da hiç anlamam.

Kanepeye uzanıp play tuşuna nihayet bastığımda film gözümün önünde dansetmeye

başladı. Bir de bulanık ki sormayın. Pek de kullanmadığım ufak numaralı uzak

gözlüğümü odamdan almak üzere ayağa kalktım, her yer bulanık görünüyor. Birkaç

adımdan sonra gözlerim karardı. Koridora yaslandım önce bir soğuk ter boşandı ardından

bir şiddetli çarpıntı tabii bir de yengeç paniği. Telefonu nasıl bulup Rayuşu nasıl çağırdım

bilmiyorum. Ve kendimi kanepeye nasıl attım. Tamam dedim. Galiba gidiyorum.

Rayuş hemen geldi. O geldiğinde biraz kendime gelmiştim zaten. Hemen beni rahatlatacak

açıklamaları da yaptı sakin haliyle. Çok vitamin yüklenmişim meğer. Ben iki fincan içmiştim.

Malzemeleri fazla koymuşum. Cezveyi yikamak üzere kalan posaları atarken farketmiş.

Anlayacağınız tam bir atom etkisi:))


Seyrettiğim ilk film, "The Story of Eddie Duchin" 40 larda yaşamış çok meşhur bir

piyanist ve orkestra şefinin hayat hikayesi. 1956 yapımı.

Çok sevdiği eşini (Kim Novak) oğlunun doğumu esnasında kaybedince

hayata küsen piyanist, (Tyrone Power) çocuğunu akrabalara

ve dadısına bırakıp evi terkeder. Orada burada zaman geçirir turnelere çıkar.

Orduya katılır. Bu arada savaş patlar. Savaşın yıkıntıları arasında rastladığı bir çocuk

ona kendi oğlunu hatırlatır. Eve döndüğünde kendisine uzaktan hayran olan ama

bir o kadar da nefret eden oğlu ile arayı düzeltmek artık çok zordur onun için.

Güzel müzikleri ve duygusal sahneleriyle seyredilesi bir Hollywood filmi.





Havaya girmişken hemeen arkasından seyrettiğim ikinci film de Rhapsody.

Bir Elizabeth Taylor- Vittorio Gassman filmi. 1956 Charles Vidor yapımı.

Holywood' un Selvi Boylum Al Yazmalım' ı dersem ne derece doğru olur bilemiyorum

ama gerçekten naif bir "aşk mı emek mi" sorgulaması. Mükemmel bir finalle taçlanıyor.

Liz' in doyumsuz güzelliği, bol bol müzik (Lizt, Rachmaninov, Tchaikovsky, Debussy)

bana göre çok güzel bir Hollywood klasiği.





Her iki film de bana çok iyi geldi. Ruhum dinlendi. Müziğe doydum.

Şunu da eklemeden geçemeyeceğim.

Bu iki filmde Vittorio Gasman (keman) Jon Ericson ve Tyrone Power (piano)

sürekli çaldılar. Bunun için nasıl hazırlandıklarını You Tube dan araştırdım. Zaten

sonuç ortadaydı. Tabii mizikler orijinaldi ama o eller, o tavırlar. Müthiştiler.

Yaptığı her işte büyük aşamalar kaydederek hepimizin hayranlığını kazanan, Kuzey

rolüyle oyunculuk budur dedirten Kıvanç Tatlıtuğ' un bir kuple saz çalmasının

bizleri nasıl mutlu ettiğini, hayranlık uyandırdığını düşününce l954- 56 yapımı bu iki film

ve birçok benzeri için Hollywood yapımcılarını ayakta alkışlamamız gerekiyor bence.

Ya da hiç de finans gerektirmeyen bu çok önemli detayların hâlâ bizim sinemamızda niçin

halledilemediğini sorgulamamız.


Herkese güzel bir hafta sonu diliyorum.

Yine aynı şey oldu. Minik bir bir dileğim hiç beklemediğim bir şekilde gerçekleşti.

Geçtiğimiz günlerde televizyonda, internette, en sevilen on Türk filmi konulu bir anket

çok ilgimi çekmiş, kendi on filmimi düşünmüş, hatta küçük küçük notlar almıştım. Sonra

gündem değişti, keyifler kaçtı ve unutuldu gitti.

Filmleri aklımdan geçirirken çoğunu zaman zaman izlediğim halde bazılarının sanki

tamamiyle unutulduğunu düşünüp üzülmüştüm. Bunların içinde bir tanesini özellikle

uzun uzun düşünmüştüm. "Keşanlı Ali Destanı". Haldun Taner' in hem kişiliğini

hem de yaptığı işleri çok sevmiş, Milliyet' teki yazılarını hiç kaçırmadan okumuş biri

olarak, bu güzel filmi keşke olsa da seyretsem diye aklımdan geçirmiş, sonra da unutmuştum.

Sahnede seyrettiğimden ve öyle daha çok sevdiğimden bu listeye almadım. Ama Fatma

Giriğin Finosunu gezdirirken şirin şirin "O bir Küççük Haanffeendüü" demesini unutmadım.

Şimdi çok güzel bir kadroyla dizi olarak yayınlanacağını öğrenince bi sevindim ki

sormayın gitsin.


Notlarımı arayıp buldum. İlla ki yazacağım on filmimi.


1-Uçurtmayı Vurmasınlar.

Sinemada izleyemedim. Bankadan bir arkadaş video kasetini verdi. Bir hafta her gece

ağlayarak izledim. Sabah şiş gözlerle işe gittim.

Hiç değişmeyecek bir numaram.

Özellikle duygu sömürmek adına yapılmamış ama asla duyarsız kalınamıyacak

kadar naif ama bir o kadar da katı, sarsıcı gerçeklerin filmi.

1989 yapımı

Yönetmen:Tunç Başaran

Senaryo:Feride Çİçekoğlu

Nur Sürer "İngiii" ve şimdi adını hatırlayamadığım o şahhhane oğlan çocuğu.


Bundan sonrakiler aralarında yer değiştirebilirler.


2-"Sultan"

Çok farklı, çok gerçekçi, çok doğal gelir bana. Türkân Şoray' ın oyunculuğu hakkındaki

(o dönem için ) tüm tereddütlerimi ortadan kaldıran film.

1978 yapımı

Yönetmen:Kartal Tibet

Senaryo:Yavuz Turgul

Türkân Şoray-Bulut Aras ve çoğu tiyatro kökenli muhteşem bir kadro.


3-Züğürt Ağa

Her gün izlesem aynı zevki alacağım filmlerden biri.

1985 yapımı.

Yönetmen:Nesli Çölgeçen

Senaryo:Yavuz Turgul

Şener Şen' in iç burkarak güldürdüğü, kendisinin de devleştiği fim. (İlk üçteki yeri sağlam)


4-"Mine"

Bana göre dikkatleri Türk kadınının sorunlarına ilk kez ciddi biçimde çekebilen yine Türkan

Şoray' ın oyunculuğuyla "budur" dediği film.

1982 yapımı

Yönetmen:Atıf Yılmaz

Senaryo:Necati Cumalı-Deniz Türkali,

Türkân Şoray-Cihan Ünal


5-"Ah Belinda"

Fantastik bir film. Aynı zamanda son derece gerçekçi. Kadın, erkek, hatta çocuk,

seyredenin içinde kendini bulduğu, Müjde Ar' ı bana yürekten sevdiren yapıt.

Sonuncu kez 2000 yılı Mart ayında bir hastane odasında seyretmiştim.


1986 yapımı

Yönetmen:Atıf Yılmaz

Senaryo:Barış Pirhasan

Müjde Ar, Macit Koper, Yılmaz Zafer

6-Teyzem

Beni bana özel nedenlerden dolayı kişisel olarak etkileyen, yine Müjde Ar' ın

oyunculuğunun zirve yaptığı, insan hallerinin en gerçekçi biçimde gözler

önüne serildiği film.

1986 yapımı

Yönetmen:Halit Refiğ

Senaryo:Ümit Ünal

Müjde Ar, Yaşar Alptekin ve geride mükemmel bir kadro.


7-Muhsin Bey

Bu filmi seyredip de sevmeyen var mıdır. Yine yurdumun gerçekleri ve hiç

değişmeden süregelen acımasız insan halleri. Kullan-ez-geç unut gitsin durumları.


1987 yapımı

Senaryo ve yönetmen: Yavuz Turgul

Şener Şen-Uğur Yücel


8-Rumuz Goncagül

Güldürürken iç burkan bir kadın filmi. Tiyatrodan sinemaya aktarılanlardan. Konusu hâlâ

güncelliğini yitirmediğinden olacak, sık aralıklarla sahneye değişik kadrolarla konmaya

devam etmekte. Yine sıradışı bir Türkân Şoray filmi.

1987 Yapımı

Yönetmen:İrfan Tözüm

Senaryo:Oktay Arayıcı-Macit Koper

Türkân Şoray-Hakan Balamir

9-Selvi Boylum Al Yazmalım

Bu film için söze gerek var mı. Önce Aytmatov' dan okumuştum. Yanlış hatırlamıyorsam

Aynı kitaptaki iki romandan biriydi. "Kırmızı Eşarp." Diğeri de "Beyaz Gemi' ydi muhtemelen.

Ya da ayrı iki kitaptı ben yanliş hatırlıyorum.

"Sevgi neydi" nin cevabını uzun uzun düşündürdü bizlere. Hâlâ da

düşündürmekte...Ve o güzelim müzik...Ve o güzelim Türkân şoray. Ben bu filmde

çoğunluğun aksine (oyundaki karakterin etkisinde kalmadan) Ahmet Mekin' i Kadir

İnanır' dan daha yakışıklı bulmuşumdur.



Yapım:1977

Yönetmen Atıf Yılmaz

Senaryo:Ali Özgentürk (Aytmatov' un Kırmızı Eşarp' ından)

Müzik:Cahit Berkay

Türkân Şoray-Kadir İnanır-Ahmet Mekin

10-Ah Güzel İstanbul


Onun yeri bir başka. Sadri Alışık' ı bu filmle sevdim. Hem de çevrildiği yıllarda

değil de çook sonraları yeğenler tarafından indirilip seyrettirilerek. Atıf Yılmaz ın

cesur denemelerinden biri. (Dönemine göre)

Yapım:1966

Senaryo:Safa Önal-Ayşe Şasa

Sadri Alışık-Ayla Algan


Yayınlamadan önce yetmiş milyon okurumun kafasına takılan soruları cevaplamak

isterim.

Önce bir gerçeğe ben de şaşırdım. Herşeyde olduğu gibi bu konuda da geçmişe

takılıp kalmışım. 2000 yılından beri ben asla sinemaya gitmedim ve TV. da izlediklerime

de hakkında yazacak kadar fazla odaklanamama gibi bir sorunum var.

Genel olarak Çağan Irmağı, nabzımı çok sıkı tuttuğu, nerede yükselteceğini çok

iyi bildiği ve zaaflarımdan yararlanarak beni fazla ağlatmak ya da korkutmak ya da

şaşırtmak için uğraştığından sevmiyorum. Bu yüzden de dostlarım bana çok

kızıyorlar. Yine bu yüzden Babam ve Oğlum' u asla sevemedim. Onun daha çok dizilerde, daha

rahat, daha genişe yayarak ve ufaltarak yolladığı, dostluk, sevgi mesajları çok daha

değerli benim için. Torun-büyükbaba, büyükanne ilişkileri, sevgi dolu komşuluk

ilişkileri ve naif bir sürü ayrıntıyı bulabiliyoruz bu dizilerde. Şaşıfelek Çıkmazı, Yol Arkadaşım,

Çemberimde Gül Oya...

Son zamanlarda severek izlediğim şimdi aklıma gelen Filmler:

Cem Yılmaz-Her şey çok güzel olacak. Yahşi Batı (Otobüs yolculuğu esnasında gece

izlerklen yüksek sesle güldüğüm için yanımdaki yolcu tarafından uyarılmama sebep)

Yılmaz Erdoğan- Organize İşler. Mutlaka daha vardır ve aklıma geldikçe buraya ilâve

ederim. Bu arada yetmiş milyon çift gözün soran gözlerle ve dehşetle baktığını

hissettiğim için hemen savunmaya geçiyorum.

ISSIZ ADAM' I DAHA SEYRETMEDİM. YEMİN EDERİM :))

Herkese iyi Pazarlar...

Yeni yıla birazcık da olsa keyifle girmek pek de mümkün olmayacak bu gidişle.
Yaprak dökümü devam ediyor.
Cüneyt Gökçer çok önemli bir sanat adamıydı.
Ruhu şad olsun.

Hangi seneydi bilmiyorum.
Küçük bir araştırmayla öğrenebilirim ama bunu yapmayacağım. Anılar anılarda kaldığı kadar anlatılmalı bazan. Yoksa sanki doğallıktan uzaklaşacakmışım gibi geliyor.
Ağabeyim, eşi ve arkadaşları Sinemaya gitmişler. "Damdaki Kemancı" yı izlemişler. Yeni evliydi sanıyorum. Yetmişlerin ortalarıydı muhtemelen.
Ağabeyim gür tenor sesiyle bağıra bağıra "İf I were a rich man" diye ortalığı inletti durdu uzunca bir süre. Çocukluğundan beri akordeon, gitar çalan, eline geçen telli, nefesli, tuşlu her türlü enstrümanla kim neyi isterse hemen çalabilecek kadar kabiliyetli bir müzik insanı, tabii ki eşittir son derece duygusal bir adam olarak, severek hatta göz yaşı dökerek izlediği bu filmi uzun süre yaşamında birinci sıraya koydu.

Aradan bir miktar sene geçtikten sonra, Cüneyt Gökçer bu oyunu sahneye koyunca, sevinçle, ve ilk fırsatta gitti. Döndüğünde de hiç hayal kırıklığına uğramadan aynı zevkle seyrettiğini yeni Sütçü Tevye olarak Cüneyt Gökçer' e ' hayran olduğunu söylediğini çok iyi hatırlıyorum.
Bu kez de "Ah bir zengin olsam" diye inletti ortalığı o davudi sesiyle günlerce. Hey gidi günler...

Her ikisi de nur içinde yatsınlar...

Bu hafta, hafta sonundan itibaren kendimi pek de keyifli hissetmediğimi söyleyebilirim. Allahtan, kapanan havayla birlikte kararan ruhumu , şayet adı konmuş, ne olduğu belli bir derdim yoksa nasıl aydınlatacağımı uzun yıllar boyu yaşaya yaşaya öğrenmiş bulunmaktayım..

Böyla zamanlarda kitaba odaklanamıyorum. Üstelik uykumu getiriyor. Televizyona deseniz hiç tahammülüm yok. Nereyi açsam çığlık atan kadınlar, sinirden bende de bağırma isteği uyandırıyor. Ağlayan, kavga eden insanlar, iç karartan haberler, hastalık, kaza, çatışma haberleri, sinirlerimin daha da gerilmesine neden oluyor. Derdimin tek devası olan mütevazı DVD arşivim yetişiyor imdadıma. Elim ilk önce hangi filme uzanıyor dersiniz. Muhtemelen şaşıracaksınız. Benim müsekkinim "Arka Pencere". Sanıyorum bu, bana özel bir durum.
Bir film, başlar başlamaz, ilk karesinde, emin olun abartmıyorum, seyredenini içine alıverir mi?
Bana tam da bunu yapıyor. Sarıyor- sarmalıyor ruhumu, kalan her şeyi unutturuyor.

Yerleşiyorum koltuğuma, çayım, kahvem her ne içeceksem önceden hazırlanıyor. Basıyorum kumandanın düğmesine. Akan yazıların gerisinde alttaki resim. Bu bile beni heyecanlandırmaya yetiyor. Filmin havasına yavaş yavaş giriyorum. Bu arada müzik de mükemmel.

İşte filmimizin ilk sahnesi... Tüm film, bir odanın penceresinden izlenen bu dış mekanla onu izleyen bir dergi fotoğrafcısı arasında geçiyor. ( Jefferies- James Stewart)


Mekanın alt kısmını da tamamlayalım.




Film başlar. Bir araba yarışı çekiminde kazayla ayağı kırılan kahramanımız, New york' taki evinde camın önündeki tekerlekli sandalyesinde uyumaktadır. Yüzündeki terden havanın çok sıcak olduğu anlaşılmaktadır. Kamerayla birlikte cama yaklaşırsınız. Siyah bir kedi uyuşuk, yorgun merdivenlerden çıkmaktadır. Hava çok sıcak bir güne aydınlanmaktadır ve yeni yeni uyanan insanların yavaş yavaş hareketlenen yaşamlarını izlemeye başlarsınız.
Tam karşıda bir adam çalan radyosunu dinleyerek traş olmakta. Aman allahım! Fıstık gibi bir sarışın bale hareketleri yapıyor. Bir yandan da kendisine kahvaltı hazırlıyor. O da ne... Şurada bir çift başlı ayaklı balkonda yatmışlar. Gerinerek uyanmaktalar. Aşağıda bahçede orta yaşlı şortlu bir kadın gazetesini okumakta, bir köpek çimlerin üzerinde dolaşmakta, yaşlı bir adam da bina girişindeki çiçekleri sulamaktadır. Biraz önce traş olan piyanist piyano çalışmalarına başlamıştır şimdi. Balerin egzersiz yaparken hazırladığı kahve ve tostu egzersizlere devam ederken yemektedir.Teybinin sesini biraz daha açar. Radyonun, teybin, piyanonun sesi birbirine karışır. Yavaş yavaş arabaların motor ve klakson sesleri, çocuk cıvıltıları, köpek havlamaları da katılır. Artık tam manasıyla oradasınızdır. Sıcağı iliklerinizde hissedersiniz.
Artık herşeyinizle o sıcak sokağın sakinlerinden birisinizdir...
Aynı zamanda kahramanımız Jeff' le birlikte onları merakla röntgenleyenlerden biri...






1954 yılında Alfred Hitchcock tarafından çekilen Arka Pencere (Rear Window), Hitchcock'un en beğenilen filmlerinden biri. Dört dalda oscar adayı olmuş. (Hatta almış galiba.) Tahmin edilebileceği gibi bir gerilim filmi.
Kahramanımız Jef, iş kazası sonucu kırılan ayağı yüzünden geçici bir süre için tekerlekli iskemlede yaşamak zorundadır. Can sıkıntısıyla pencereden çevreyi izlemeye başlayan Jef, sürekli gözetlediği komşularının yaşamlarını inceledikçe ilgisi ve merakı artar. Dürbün kullanmaya başlar. (Bana göre içinde kötülük içermeyen mesleki ve insani bir merakla, ama filmde yer yer bunun ahlaki boyutu tartışılmakta.) Bu arada da tesadüfen bir cinayete şahit olur. Ona bakmak için her gün eve gelen bakıcı Stella ve nişanlısı güzel Lisa, başından beri bu gözetleme meselesi yüzünden onu eleştirmekte, engel olmaya çalışmaktadırlar. Durumu onlara da anlatır. Olaylar gelişir. Polis karışır. Final Müthiştir.

Sonunu bildiği bir gerilim filmini yüzlerce kere izler mi insan? Evet izler. Örneğin ben. Grace Kelly' nin belki de en güzel olduğu bu filmde orta yaşlarını geride bırakmış olan James Stewart da gençliğinde olduğundan çok daha yakışıklıdır. Bu hoş ikilinin ilişkileri ile ilgili enteresan tartışmaları, bakıcı Stella' nın bilge- bilmiş öğütleri, komşular. Balerin, şöhretli piyanistin partileri, balayındaki çift, bayan yalnız kalp, hasta karısına bakan yaşlı adam, köpekli dul.

Yeni izlediğim bu filmi şimdi her hangi bir TV kanalında görsem mal bulmuş gibi sevinir oturur yine izlerim. Dahası, bu film TV. de oynuyorsa, eş dost akraba telefon açıp haber verirler. Her seyredişimde de havasına girer, bittiğinde gülümsediğimi farkederim. Bıraksanız sayfalarca konuşabilirim bu film için, ama yeter. Tadı kaçmadan keseyim.

Seyretmemiş olan sinema- severlere şiddetle tavsiye ederim.


Hep keyifle kalalım...

70 'LERİN BAŞLARI

Yetmişli yıllar ve sonrasında, sinemanın yaşamımdaki yeri, çocukluk ve ergenlikteki kadar yoğun ve görkemli sayılmaz. Buna yaşamımdaki değişikliklerle birlikte, televizyonun yavaş yavaş hayatımıza girmesi ve sinema sektöründeki gerileme ayrı ayrı neden gösterilebilir.

Yaşamımın 70-85 yılları arası, bir yıl Bakırköy, bir yıl Merter hariç Ataköy’ de geçtiği için sinema maceram da Bakırköy ile sınırlı kalıyor. (Arada gittiğimiz Beyoğlu, Şişli sinemalarını saymazsak.) Yetmiş lerin başları, (işe başlamadan önce) lise bitmemekle birlikte, lise ile ilişkim kalmadığı için evde oturduğum yıllar. Ağabeyim ve ablam bankada çalışmakta, kız kardeşim ise lisede okumaktadır. Bol bol ne bulursam okuduğum ve biraz da yazmaya başladığım bu dönemde ara ara tek başıma Bakırköy sinemalarında seyrettiğim filmlerin pek aklımda kaldığını söyleyemem. Daha çok, Alain Delon’ un sonunda gerekli gereksiz mutlaka ölerek beni önce şaşırtıp sonra kanıksattığı (Delon' un yüz suyu hürmetine seyredilen) bol tabancalı filmleri, birkaç Charles Bronson filmi hayal-meyal aklımda kalanlar. Tabii çok beğendiklerim de var. Örneğin, beni yüzüm gözüm şişecek kadar ağlatan “Elveda Mr. Cheeps “ filmi ve yine en sevdiğim aktörlerden biri Peter O’ Toole ‘un diğer filmi “Generallerin Gecesi”. Hitler dönemini anlatan bu filmde karanlıklardan gelen ve bu sefer Rayuş’ a ait olmayan bir tiz sesin sorduğu soru aklımda kalmış: “Anne, hitlerin hepsi birden mi ölmüş?” (Bir bombalama sahnesi üzerine.)

70 ler, önce de bahsettiğim gibi en çok okuduğum yıllar. Tüm klasikler, varlıklar, çağdaşlar her şey okunuyor. Yaşamımıza giren yeni ve önemli diğer bir etkinlik, tiyatro. İlk olduğu için “Yaygara 70” (Dormenler) benim için son derece önemli. Sonrasında Fatih Tiyatrosu, Koca M.Paşa Çevre Tiyatrosu, Ferhan Şensoy, Gazanfer Özcan, Şehir tiyatroları. Daha sonra bilumum Zeki-Metinler. Seneler ilerleyip, hepimiz çalışmaya başlayınca, hafta sonu da tiyatrolarla işgal edilince, sinema konusunda daha seçici olmaya başlıyoruz. Kriter de en çok gösterimde kalanlar. Örneğin, filmlerin babası, babaların filmi "The Godfather". Mario Puzo' nun yazdığı romanını içer gibi okuduğum, l972 yılında Coppola nın yapımcılığını üslendiği bu film, korktuğum gibi (Baba’nın sesi hariç) beni hayal kırıklığina da uğratmıyor doğrusu. Aynı şeyi söyleyemeyeceğim “Love Story" var. Bu Erich Segal romanını okurken helak olduğum halde, Arthur Hiller yönetmenliğinde 1970 yılında çekilen filmden pek de etkilenmiyorum.( Belki gözyaşı kontenjanı romanla dolduğu içindir.)

İtiraf etmem gerekir ki, belli tarihlerden bu güne kadar geçen yılları, özellikle seksenler- doksanları, içindeki insanlarla ve olaylarla birlikte, pek net hatırladığım söylenemez. Sinema için de aynı şey söz konusu. Sırf bu yüzden bu sonuncu postu önce yazmak istemedim. Ama biraz araştırma yapınca, seyrettiğim ve beğendiğim bazı filmler aklıma geliverdi. İyi ki de bakmışım. Örneğin bir The Way We Were” “nasıl unutulur. Sydney Pollack’ ın 1973 yapımı Barbra Straisand-Robert Redfort filmi. Böyle naif bir başka aşk filmi var mı. Sonradan video kasedini edinip onlarca kez seyrettiğim, bir o kadar da zevkle seyredebileceğim, politik tandanslı "esaslı" Amerikan filmi. Ve şahane müziği.

Bir başka esaslı film: “İrlandalı Kız”. 1970 İngiliz yapımı. Robert Mitchum, Sarah Miles oynuyor. Emek Sineması’ nda iş çıkışı arkadaşlarla seyrettiğim bu filmin aylarca gösterimde kaldığını hatırlıyorum. Değişik ses sistemi ve teknik donanımıyla farklılık gösteren bu yapıt, evli genç bir kadının yasak aşk hikayesini anlatıyor. Köyün delisi dilsiz yaşlı rolündeki John Mills hepimizı etkiliyor.

İşte bir başka şaheser. “Cabaret”. 1972 Bob Fosse yapımı. Lisa Minelli’ nin enfes dans ve şarkılarıyla birlikte oyunculuğu da seyredenleri mest ediyor. Nastassia Kinski’ nin enfes doğa manzaralarıyla bütünleşen güzelliğiyle taçlandırdığı 1979 Roman Polansky yapımı “Tess” de beğendiklerimden.

Ve evet benden bu kadar..Son derece eğlendirici ve biraz da yorucu bu çalışmayı, bıkmadan ve daha önemlisi bıktırmadan sonlandırmanın zamanı geldi de geçti bile. Benim sinemalarım derken ben kendi adıma üç beş anı, üç beş film tadında bir şeyler düşünmüştüm. Meğer derin bir denize taş atmışım.Ne anılar üşüşmakten geri durdu, ne de filmler bitti. Halkalar açıldıkça açıldı. Durdurabilene aşk olsun.

Son olarak, tüm bu yazılanların yetkin bir ağızdan değil de amatör bir sinemasever tarafından, sohbet havasında ama filmler konusunda son derece hassasiyet gösterilerek hazırlandığını belirtmek isterim.

Sürç-i lisan ettiysek affola….

Hep sevgiyle kalalım…

ELVİS Mİ- CLİFF Mİ

üzere, birimiz bilet kuyruğuna giriyoruz. Caddenin taa aşağılarına kadar inen bu kuyrukta çoğu zaman yağmur altında saatlerce bekleniyor. Hemen hemen filmin başlama saatine yakın biletler alınmış olup, diğerlerinin de katılımıyla sinemaya giriliyor. Öğlen matinesi daha çok gençlerle (Fatih kız lisesi, Darüşşafaka erkek lisesi) dolup taşıyor.

O dönemlerde, bizi derinden etkileyen filmlerden biri bir Boris Pasternak romanı uyarlaması, 1965 yapımı “Dr.Jivago . Bu filmden aklımda kalanlar, sürenin uzunluğu, Omar Sharif’ ın yakışıklılığı, Julie Christie’ nin güzelliği. O filmle ilgili bir de komik anım var. Birlikte gittiğimiz arkadaşımın halasının Cola’ yı pipetle içtiğini unutup başına dikmesi ve büyük bardaktaki tüm içkinin yüzüne, gözüne ve üzerindeki Vizon mantosuna olduğu gibi dökülmesi. Aynı tarihlerde yine biz öğrencilerin çok severek izlediği, sonunda göz yaşlarına boğulduğumuz 1967 yapımı ünlü Sidney Poitier filmi, “To Sır with Love", Lulu’ nun da aynı isimli şarkısı ile gönüllerde taht kuruyor. Yine ünlü final şarkısı ve sahnesiyle beni göz yaşlarına boğan 1968 yapımı Funny Girl (Omar Sharif-Barbra Streisand) var. O filmle hayran olduğum Barbra' nın ondan sonra çok sıkı bir hayranı olduğumu söyleyebilirim.

Bir gün annemin hayatını değiştirecek kadar önemli bir şey oluyor. Renk sinemasının yanında bir de Zevk sineması açılıyor.Daha doğrusu önce tiyatro salonu olarak (Gülriz Sururi-Engin Cezzar) kullanılan salon, yeterli seyirci bulamadığı için sinemaya çevriliyor. Sadece Türk Filmleri gösterilmek üzere. (Sanırım rekabet olmasın diye) . Bir süreden sonra teyzemin ve komşuların ısrarıyla artık bize katılmaya başlayan annem, Türkan Şoray’ ın buğulu gözlerine vuruluyor. Böylece, matinelerin gürültüsünden başı ağrıdığı ve çok eskiden beri sinemaya akşam gitmeye alışkın oduğu için, her film değiştiğinde kızlarını toparlıyor ve rutin suare faslımız başlıyor. O yıllarda Fatih semtinde bu, yadırganmayacak kadar doğal bir şey. Annem, bir alışkanlığımızı daha yeniden devreye sokuyor. 4 no.lu loca. Böylece yavaş yavaş büyümeye serpilmeye başlayan kızlarını da korumaya alırken, geçmişi de tekrarlamış oluyor.(4 numarayı seçmesi de muhtemelen o yüzden ) Şu an tekrar tekrar seyredilen tüm Türkan Şoray filmleri ve gösterime giren Türk filmleri, mutlaka seyrediliyor 4 numaralı locada 65-69 yılları arasındaki yaşantımızın çoğu kış gecelerinde. Artık annem maaş günü bütçe yaparken, bir kalem daha ilave ediyor gider hanesine. Aylık sinema parası.

Fatih’ de o dönemde oturduğumuz 5 katlı apartmanda mükemmel komşuluk ilişkileri sürdürülmekte. Eşi babamla aynı bankada iken vefat etmiş olan Rüveydanım teyze annemle mükemmel bir ikili. İki bizden biraz büyük, iki de Rayegan’ la yaşıt ikiz dört kızları var. Akşamları bir araya geliyoruz. Kızlar balkonda kaçamak sigara tüttürüyoruz. O günlerde hatırladığım yakınlarımızda iki yazlık sinema var. Bir tanesi Fındıkzade’ de Akasya Sineması. Diğeri Aksaray’da Vatan Caddesinde.

Akasya sinemasında bol bol yabancı filmler izliyoruz. Tabii Rayegan ve ikizlerden biri (ve hep aynı zavallı) öğlen güneşinde gidip kuyruğa giriyorlar. Akşam yemekten sonra minderler kolumuzun altında geze geze, güle oynaya sinemaya gidiyoruz. İki bazen üç kadın ve yedi sekiz genç kız. Yollar Fatih’te Vatan Caddesinde yaz akşamları sinemaya giden, yürüyüş yapan insanlarla dolup taşmakta. O dönemden aklımda kalan çok güldüğümüz Luis de Funes’in bizi kahkahadan kırıp geçirdiği Fantoma’ lar, Doris Day-Rock Hudson serisi, bazı Amerikan kovboy filmleri. İsmini hatırlamadığım diğer sinemada ise bol bol türk filmi izliyoruz. Öztürk Serengil’ li Vahi Öz’lü, Fatma Girik’li ; yazın neşesine uysun diye belki, hepsi de bol neşeli , kahkahalı yerli yapımlar.

SİNEMADA HAREM-SELAMLIK VE KUNTİZ BEYLER

Adıyaman’ daki ilk sinema deneyimimizi düşününce hatırladığım, korku filmi tadında bir gece. Hiç abartmıyorum. Oraya ait her şeyi hatırlarken, hele de o geceyi, unutmam hiç mümkün değil. Toprak, gübre, saman kokulu, karanlık, ahır- bahçe karışımı bir yerde şaşkın şaşkın birbirimizi kaybetmemeye çalışırken gözüme çarpan ilk şey, yan yana, art arda dizilmiş siyah çarşaflı hayalet siluetleri. (Şu an düşününce buna yıldızsız bir gecede peribacaları görüntüsü de diyebiliriz) Etrafa hakim garip bir sessizlik, sadece ara ara mırıltılar, fısıltılar. Yanlış anlaşılmasın. Daha film başlamış değil. Tam bu ürpertiler içindeyken bir çocuk koşarak geliyor ve babamı elinden tutup götürüyor. Bu arada film başlıyor, birileri apar topar annemle bizleri tahta sandalyelere oturtuyor. Hatırladığım sadece silahlı, hapishaneli, siyah-beyaz bir Ayhan ışık filminin oynadığı, ve babama ne yaptıklarını merak etmekten filmi seyredemediğim. Zaten bu durumdan hoşlanmayan babam birkaç kişiden kadınlarla oturabilmek için çarşaf giyen erkek hikayelerini de duyunca çok sevdiğimiz yazlık sinemalara veda ettik. Zaten kış da gelmişti. Sonra durum orada da değişti ve bir daha o şartlarda film seyretmedik.

Adıyaman sinemasından hatırladığım, dehşetle izlediğim, King-Kong, (ilk versiyonu) birkaç Ayhan Işık, Eşref Kolçak, Leyla Sayar, Sadri Alışık filmi. Bol ağıtlı, mezarlı, yanık türkülü, Nuri Sesigüzel, Adnan Şenses, Ahmet Sezgin filmlerini de bunlara ilave edelim. Tabi bir de gazoz satıcısının “süyyok gazzüz içeyyn” çığlıklarını.

GÖKSEL-BELGİN; ORHAN-FATMA SAVAŞI

Mersin. Altmışlı yılların sinema severler cenneti. Yeşilçam’ da çevrilen Türk filmlerinin İstanbul ile birlikte gösterime girdiği ve bir çok önemli yabancı filmin İstanbul’ dan önce gösterildiği birkaç şehirden biri. Neredeyse her mahallede bir (veya birkaç) yazlık sinemada haftada bir değişen yerli, yabancı filmleri seyretmek için gündüzden kuyruklar oluşturuluyor, biletler alınıyor.

Mersin’ de oturduğumuz ilk evin önünde Kervan Sinemasında, sürekli Türk filmleri gösteriliyor. Her başlayan film oynatıldığı ilk gün sinemada seyredildiği gibi, sonraki günler ablamla, arkası bize dönük sinema perdesine bakan balkonda oturup, Göksel -Belgin repliklerini dinliyor hatta birlikte söylüyoruz. “Mutlu musun sevgilim?” “ Çok mutluyum Ekrem, ama çok korkuyorum. Bu aşk beni korkutuyor.” Bir sonraki evimizde üst katımızda bizimle yaşıt çocukları olan ve bebeklikten tanıştığımız, dul bir hanım oturuyor. Babamın askerlik arkadaşının eşi. O evin hemen yakınında da Uğur Sineması var ve yabancı filmler oynatıyor. Sıcak yaz günlerinde, altı çocuğun gürültüsünden bıkan anneler, “akşam sinema” vaadiyle bizi işkence öğlen uykularına mecbur ediyorlar. Akşam üzeri, birimiz gidip bilet alıyor. Akşama minderler ellerde, hep birlikte doluşuyoruz sandalyelere. Çekirdekler, gazozlar.

O tarihlerde yeni yeni büyümekte olan bizlerin hararetli bir tartışması var. Ablam ve Mine, Göksel-Belgin çiftini seviyor. Ben ve İnci, Orhan Günşiray’ ı Göksel’ den daha yakışıklı, Fatma Girik' i Belgin’ den daha güzel buluyoruz. Tüm bol Gladyatörlü eski Roma filmlerini, kovboy filmlerini, Ben-Hur, Kuwai Köprüsü, Kleopatra gibi büyük prodüksiyonları ve nice Hollywood filmini Uğur Sinemasında izliyoruz. Kuwai Köprüsünü izlerken hiç bir şey anlamadığımı ve ölesiye sıkıldığımı çok iyi hatırlıyorum.

YEDİNCİ SANAT

19. YY. ın sonlarında , Lumiere Kardeşler’ in trenin gidişi, yolcuların yürüyüşü gibi hareketleri küçük bir salonda 20-30 kişiye izlettirmesiyle başlayan seyirci- sinema ilişkisi 20. Y. Yılın ilk yarısını geçene kadar tüm dünyayı sarmış- sarmalamış, yedinci sanat, televizyonun icadına kadar da hükmünü sürdürmüş, benim ülkem insanları için de, içinde ailemle birlikte, ( bu y.yılın ikinci yarısının ilk çeyreğini de içine alarak) son derece önemli bir eğlence aracı olmuştur.

Bu postu hazırlamaya karar verdiğim andan itibaren, kendimi bildiğim, yaşananları az ya da çok hatırlamaya başladığım ilk zamanlardan bu güne, yaşadığımız her şehrin hemen hemen tüm sinemalarıyla ilgili çok fazla anı belleğimde dans etmekte, beni bir duygudan diğerine sürüklemekte.

ANNEMİN GÖZYAŞLARI VE ÇOLPAN’ IN İRİ GÖZLERİ.

Mersin’de ya da İskenderun’ da daha okula gitmeye başlamadığım senelerden aklımda kalan, annemin ağlayarak seyrettiği, (konusunu hala bilmiyorum) şimdi araştırınca filmin “Acı Pirinç” olduğunu anladığım büyük göğüslü kadın, Silvana Mangano, bende iz bırakmış. Yine hiç anlamadan seyrettiğim, babamın “aman Allahım, bunlar nasıl gözler” diyerek seyrettiği, Çolpan ilhan’ ın bir yere gizlenip korkuyla gözlerini açtığı sahneyi unutamadığım “Kalpaklılar” isimli kurtuluş filmi var.

ADANA, NAT KİNG COLE VE TAMMY

Adana’ da ilkokul ikinci sınıftayım. Daha çok şey hatırlıyorum sinemalarla ilgili. Önce şunu belirtmem gerekir. Adana, Antalya, Mersin, çok sıcak olduğu için, yaz gecelerini, mutlaka parklarda ya da yazlık sinemalarda geçirir insanlar. Bir sebep de bitmek tükenmek bilmeyen sivrisineklerdir. Buna özel olarak, babamın, onu ve onun ilgi duyduğu her şeyi seven annemin sinema tutkusunu da ilave etmem gerekiyor tabii.

Bu şehirde, her yere olduğu gibi, her Cumartesi kışlık sinemaya da faytonla gidilirdi. Hep aynı locaya bilet alınır, film izlerken çerez yenilirdi. Kışlık sinemadan hatırladığım en sıkıcı film Nat King-Cole’ un yaşamını anlatan siyah-beyaz bir yapımdır. Şimdi olsa babamın o gün seyrettiği kadar ilgi ve hayranlıkla izleyeceğimden emin olduğum o filmden o gün itibariyle hatırladığım, sanatçının sürekli kocaman açılmış ağzı ve sıkıntıdan babamın omzunda uyuklayışım. Ve ablamla benim zevkle izlediğimiz, müziği hala ruhumda çakılı, iki örgülü saçıyla Debbie Reynolds, namı diğer “Tammy “ ve küçük sahil evinde birlikte yaşadığı yaşlı dedesi. Yine, babamın çok sevdiği, annemin va ablamın ağlayarak seyrettiği, final sahnesini çok iyi hatırladığım bir Danny Kaye filmi var ki, çok sonraları tekrarını zevkle izledim. "Beş Kuruş Versene." Müziğe aşık bir adam, çok iyi bir baba fakat zayıf kişilikli bir erkek, titiz, mükemmelliyetçi bir anne ve her ikisini de çok seven bir kız çocuğu ile ilgili. Turnelerin ağır şartları altında büyüyen, bu yüzden hastalanan çocuk, tedavi de gecikince felç olur. Anne ile birlikte baba da kendini suçlar.
Eşler ayrılır. Adam mutsuz, yalnız ve gayesiz yaşamını sürdürür. Final sahnesi Müthiştir. Babanın kızıyla dansettiği o müthiş sahne.

RAYEGÂN’ DAN İNCİLER “POTUKLU AYAKKABI” “SİNEMA ÖPÜŞÜ”

Bahsettiğim yıllarda yazlık sinema, çakıl taşlı ya da toprak zemin üzerine sıra sıra yerleştirilmiş tahta sandalyeler ve beyaz perdeden ibaretti. Son zamanlara kadar da değiştiğini hatırlamıyorum. Sonraları İstanbul’da bile sinemaya minderlerle gittiğimize göre. Ama , sazlar, cazlar ve sinemalar şehri Adana’ da çok net hatırlıyorum, tam ortasında fıskiyeli havuzu ve kollu plastik koltukları olan bir sinema vardı ki, başka hiçbir yerde örneğine rastlamadım. En güzel filmleri seyrettik orada. Liz Taylor’un, Gina’ nın, Brigitte Bardot’ un çoğu filmini. İsmini unuttuğum bu güzel sinemadan komik anılar da var. Kim bilir hangi filmin romantik öpüşme sahnesi. Çıt yok. Sessizlikte o sıralarda 2-3 yaşlarında olan Rayuş’ un tiz sesi çınlıyor. “Babaa, beni sinema öpüşüyle öpsene.” Bir başka gece perdede Marilyn Monroe dans etmekte. Ayağında yüksek topuklu iskarpinler. Yine Rayuş: “Annee.. Ben de potuklu ayakkabu ıstiyorum.” Adana’ dan yine hoş bir anı. Evimize hayli uzakta olan bir yazlık sinemadayız. Antraktta ışıklar yanıyor. Bir de bakıyoruz ki sinemanın kapısından bir ok gibi kedimiz Rengin giriyor. Doğru yanımıza gelip babamın ayaklarının dibine oturuyor. Ve beni en çok etkileyen film ve anı. Adıyaman' a tayinimiz çıkmış. Adana' da son seyrettiğimiz film "Fillerin İntikamı" (Liz Taylor) Burada seyrettiğim filmin kabuslarını Adıyaman' da görüyorum. Birkaç gece üstüste filler ahşap evimizin merdivenlerinden çıkıp bize saldırıyor. Ben korkuyla uyanıyorum...

Adıyaman ve sonrası daha sonra...

Görüşmek üzere...

Bir filmden bahsetmek istiyorum.

Orijinal adı "Mr. Smith Goes to Washington."
1939 da Yönetmenliğini İtalyan asıllı Amerikalı yönetmen Frank Capra' nın yaptığı, kendisine "en iyi yönetmen" Oscar adaylığı getiren film. Baş rollerinde James Stewart, Jean Arthur var.
Ben ilk defa TRT' nin ilk zamanlarında onunla birlikte şimdi arşivimde de bulunan İt Happened One Night, İt's a Wonderful Life ve şimdi hatırlayamadığım başka filmlerini izlemiştim.
Frank Capra, o tarihlerde bizim son derece sıra dışı bulduğumuz bir yönetmendi. Şimdilerde tekrar izleyince beni hiç de heyecanlandırmasalar da (diğer Amerikan Rüyası tarzı filmlerin sadece akıllıca versiyonları) Wonderful Life' de yine gözyaşı döküp, Mr.Smith 'i eğlenerek izleyebiliyorum.
Gelelim Mr. Smith'e...Konu şöyle: Jefferson Smith küçük bir kasabada oymak başı idealist bir gençtir. O kasabadan senatoya yükselen, Jefferson'un kendisi gibi idealist gazeteci babasının arkadaşı bir senatör tarafından Washington' a götürülür. Amaç, çoğunluk diğer üyeler gibi sermayeye hizmet eden, bir sürü yolsuzluğa bulaşmış, ölen bir senatörün yerine bu genci getirip ona her istediklerini yaptırmaktır. Ama olaylar farklı gelişir, saf Mr.Smith, kurtlar sofrasında şiyasetçilere karşı dürüstlük savaşı verir ve tabii kazanır. Sinema ile ilgilenenler bu filmi ve diğer Capra filmlerini mutlaka biliyorlardır.

Bu filmin bu günlerde ve zaman zaman aklıma gelmesinin sebebini anlatabilmem için onun çarpıcı final sahnesinden bahsetmem gerekiyor.
Yerine geçtiği senatörün çevirdiği dolapları farkeden Smith bunu senatoda söz alıp anlatmaya her kalkışında bir şekilde sözü kesiliyor, çeşitli manevralarla susturuluyor, konuşması engelleniyor. Araştırmaları sonucu, diğer üyelere sözü kaptırmamak için hiç kimseye söz vermeden ve yerine oturmadan konuşması gerektiğini öğreniyor ve o da onu yapıyor. Sabaha kadar, sesi kısılana dek konuşuyor konuşuyor. Bu arada beklediği haber geliyor ve yolsuzluk ortaya çıkıyor.

Bu günlerde Mr.Smith'i sık sık düşünmeme neden olan biri var. Bağımsız Tunceli Milletvekili Kamer Genç. Üslubuna ve tarzına çok kızsam da artık böyle şeyleri aramanın da bir lüks olduğunun bilincinde, inadına, mücadeleci ruhuna, açıksözlülüğüne de hayran olduğumu belirtmeden geçemiyeceğim.

Bir kere temsil ettiği yöreye hizmet götürmesini biliyor.

Duyduğum kadarıyla Milletvekili maaşını (bir kısmını) muntazaman öğrenci okutmak için harcıyor.
Mecliste, bir "Don Quijote" cesaretiyle tek başına muhalefet yapıyor.
Zaman zaman TBMM'ni karıştırsa da, atasözlerini bir türlü toparlayamayıp tamamlayamasa da, üslup konusunda çoğu zaman
kantarın topuzunu kaçırsa da yüzümüzü güldürüyor.

Hem de her bakımdan...


Sevgiyle kalın...

Her izlediğimde, başından başlayıp sonuna kadar ağladığım bu filmde, böylesine bir konuyu işlediği ve hem de madur ülkenin vatandaşı olduğu halde Kurosawa, hiç bir şekilde ajitasyona tenezzül etmemiş, popülist düşünmemiştir. Tam tersine, gerek kendi ülkesinde, gerek Amerikan halkında, değerler ve kimliklerin nasıl yozlaştığı konusunda ince mesajlar vermiştir sadece. Bunu da son derece soğukkanlılıkla yapmıştır.

Bu arada, çocuklarla büyükanne ilişkisi ve tatil birliktelikleri, beni özel olarak etkilemiştir.

Tüm insanların izlemesi gerektiğini düşündüğüm filmlerden biridir "Ağustosta Rapsodi".

Bu filmi tekrar, kimbilir kaçıncı kez izleyip buraya yazmamın bu aya ve hele bu güne denk gelmesi (tam da iki bombardımanın ortasına) tamamile tesadüf, belki de benim Yengeç' sel içgüdülerimin bir tezahüründen ibarettir.

PiKNİK

Kasabanın en güzel kızı , kasabanın en zengin, en kibar, en yakışıklı erkeği ile nişanlı iken, hiç tanımadığı birine bir gün içinde aşık olup, onun için her şeyi elinin tersi ile itebilir mi? Arşivimde, favorilerimin içinde, ilk ona giren filmlerden biri. Mükemmel bir aşk filmi olmasının yanı sıra, derin psikolojik analizler içeren bir "kadın filmi" olma özelliğini de taşıyor.
Baş rollerinde, Kim Novak ve William Holden oynuyor. 1955 yapımı. İkilinin piknik gecesi yaptığı dans, bu güne kadar seyrettiğim dans sahneleri içinde en mükemmeli diyebilirim.
Kadın dünyasının derinliklerine inmek isteyen herkesin bu filme bir göz atmasında yarar var diye düşünüyorum.YOUNG AT HEART


İlk bakışta, gerek müzikal oluşu, gerek kahramanlarının çevre ve aile yapısının farklılığı nedeniyle çok başka gibi görünse de, kadın kahramanının aşk konusundaki beklenmedik seçimi, bir önceki filmimizle benzerlik taşıyor. Bu da, diğeri gibi 1955 yapımı bir Hollywood filmi. Yine benim ilk onluk grubumda. Doris Day, Frank Sinatra ve Gig Young oynuyor. İsimlerden de anlaşılacağı gibi, müzikler çok güzel. Eski Hollywood filmlerinden hoşlananlar için mükemmel bir öneri.

Herkese iyi seyirler.

Hep sevgiyle kalın.